اصطلاحات رایج در پروژه های عمرانی

هدف از ارائه این کلمات آشنا نمودن مخاطب با اصطلاحاتی است که در محیط های کارگاهی در پروژه های عمرانی و معماری بسیار مصطلح می باشند:

آب بندی : جلوگیری از نفوذ آب یا رطوبت
آب بندی : دوغاب ریزی برسطح رجها
آب بندی : عایق نفوذ ناپذیر
آب چین : دوغاب ریزی اجرکارها با ملات ماسه و سیمان یا مانند آن
آجر چهارگوش : آجر مربع شکل
آجر سه قدی : ۳/۴ آجر قزاقی
آجر فارسی بُر : آجر لب پخ
آجر نبشی : آجری که در نبش دیوار به کارمی رود
آجر نره : آجرهایی که در طول یا عرض عمودی و افقی پهلوی یکدیگر قرار گیرند.
آچار f : وسیله ای به شکل f برای خم کردن میلگرد(پر کاربرد در مرحله آرماتوربندی)
آسفالت سوخته: آسفالت بدون چسبندگی
آلو ئک : لب پر شدن آجربه وسیله آهک
آویز :در سقف تیرچه بلوک
آهن گُم : آهن سقف که روی آنها با آجر پوشانده اند.
اسپر : جرزهای طرفین یک تاقی یا قوس بالای در
الاستیسیته : کشسانی
اسکوپ : میخ سر کج
اسکوپ: میخ دو سر یا سه سر
اشپیل : میله ای که از شکاف عبور می کند
اورلپ : پوشش دادن
ایزولاسیون : عایق ، آب بندی
بالشتک : آجر یا قطعه بتنی که زیر سر تیر آهن با مصالح پوششی دیگر قرار می دهند.
بلوکاژ : مراحل کف سازی
بند آجر : قطعه آجری که فاصله دو آجر را در سقف پُر می کند.
بند کلوکی : قطعه آجری است به اندازه کلوک
پاتاق : شروع تاق از روی پایه با دیوار
پاره آجر : قطعات مختلف آجر یا آجرهای شکسته
پاسنگ : پاخوری پای در یا دیوار
پاکار : محل شروع قوس
پالانه : آجر کاری که مانند فرش آجر بعد از ساختن سقف انجام می شود.  
پخ : گوشه از آجر را فارسی بُر کردن یا در زاویه دیوارها ماهیچه بکاربردن
پشت بغل : لچکی بالای قوس
پشت بند : قطعات که پشت تخته های قاب میخ می کنند.
پکافته : دیوار تیغه ای که به دیوار اصلی چسبیده است.
پلیت : ورق
پوتر : تیر بتنی
پوست ساپ : سمباده
پوسته : روکشی است که روی آجر کاری ها یا در جاهای مختلف ساختمان بکار می رود.
پیستوله : دستگاه پاشنده مواد
تاج قوس : بالای قوس
تاریک کردن : آجر کاری سقف را به اتمام رساندن
تخته شدن : به انتها رساندن دیوار، پایان دیوار چینی
تخماق : کوبه سنگین
تراورس : تخته های قطور و عریض
تماسه :وسیله ااجرای دیوار کله راسته
توپی : شی کروی پلاستیک
توری فنسی : کلاف بندی مشبک از مفتول های ۲ و ۳ میلیمتری نرم که در حصارکشی پروفیل به کار می رود.
تیر شاخص : تی عمودی وسط خرپا
تیغه : دیوارهای جدا کننده
جان پناه : دیوار جلوی بالکن یا دیواراطراف بام
جان گچ گرفته شده : عدم خوردگی گچ
جرز : دیوار یا پایه ضخیمی است که باربر باشد
جُوَک : نوعی اجر کاری زیگزاگ
چارک : ۱/۴ آجر چهار گوش و ۱/۲ آجرقزاقی
چاه کور : مشخص نبودن محل چاه در سطح زیر بنا و حوالی پی ها
چاهک : چاهی به ارتفاع ۱٫۵ الی ۲٫۵ متر
چرخ چاه : وسیله چوبی و یا فلزی که به چرخش درون خزانه در پایه چرخ چاه و یا بلبرینگ سبب جابجایی مصالح به درون چاه و یا خارج آن می شود.
چهار دنگ : ۳/۴ آجر چهار گوش
خاک شوره : خاکهای نمکی
خرپشته : سر پناه پله روی بام
خرک : برای نگه داشتن میلگردهای مش فوقانی فنداسیون که خود با میلگرد درست می شود
خمش : ممان ، قوس افتادن

خیز : ارتفاع قوس
دج : زمین سخت
درپوش : قسمتی از روی دیوار آجری با دیوارهای دیگر می سازند.
دلیل گذاری : رج استاد ، رج اصولی
دوپوش : گنبدی که با یک سقف اضافه پوشش شده باشد.
دیوار حائل : دیوار واسطه باربر
رایزر : کانال عمودی
رج بنا : ردیف های آجر کاری
روکار : نمای ساختمان
رومی : قوس نیم نیم دایره بالای درگاه
زنجاب : آبخور
زنجاب : سیراب کردن آجرها
زیره : دانه های خشن
زیگزاگ : حرکت کنگره ای ( چپ و راست)
زیگزال : میلگرد های خرپایی تیرچه
سبدی : میلگرد بافته شده برای بالا و پایین شناژ فنداسیون
سنجاقی : میلگرد های برش گیر فنداسیون
سنگ دانه : سنگ های ریز
سیلت : لای
سیلر : رنگ ثابت کننده
سیم آرماتور بندی : سیم هایی با قطر ۱٫۵
سیمان سنگ شده : پودر سیمان فشرده
شاقولی : قائم بودن
شتر گلو : زانوی مارپیچ
شکر سنگ : سیلت ریزدانه ، نرمه سیمان
شلنگ تراز: وسیله ای جهت تراز کردن سطوح
شمشمه ای : هم سطح کردن ، صاف کردن
شمع بندی : مهار سقف و دیوار ( درهنگام استفاده از قالب )
فتیله : گلوله گِل
فلنج چدنی : مخزن مخروط ناقص
فنجانی : پوشش کروی شیاردار
کاربند کردن : بستن رج ها  
کر گیری یا مغزه گیری: برای تعیین مقاومت فشاری بتن اجرا شده استفاده می شود.
کرم بندی : از جنس بتن است و برای هدایت آب استفاده می کنند.
کرمو : سوراخ سوراخ شدن
کش : تیر حمال زیر خرپا
کف سوز : گچ را با کف دست روی کار کشیدن
کف کش : با دست مالیدن
کفراژ : قالب بتن
کلاف مش : میلگرد مشبک
کلوک : ۱/۴ آجر قزاقی
کله و راسته : نوعی آجر کاری که یک کله و راسته پهلوی هم بکار می روند.
کمچه ماله تیشه :ابزار ادوات بنا
کنسول : پیش امدگی
کونال : شانه
کونال سازی : تخت کردن شانه های کار
کیلر : رنگ براق کننده
گچ کشته : گچ بی جان (گچی که هیچ وقت سخت نمی شود و تا قبل از خشک شدن حالت پلاستیسیته خود را از دست نمی دهد. )
لز : کش آوردن ، قوام داشتن
لوله خرطومی : لوله های پلاستیکی برای عبور کابل و سیم
لیسه ای کردن : سطح بتن را آنقدر با ماله می کشند که صاف و یک دست شود یا با استفاده از پاشیدن سیمان خشک بر سطح بتن
لیکت کردن : چله کردن پی در پی
مجوف : توخالی
میل چاه : راسته چاه ، چاه عمودی
میلگرد انتظار : قطعات مهار کننده
نازل : کلاهک سوراخ داری که بر دستگاه پیستوله نصب می شود و مواد از آن عبور می کند و بر سطح کار می نشیند.
نخاله آجر : خرده آجر ، زائده مصالح
نعل درگاه : چوب یا تیر آهنی که بالای در یا پنجره برای پوشش قرار می گیرد.
نیزه : محل اتصال دو کمان قوس
نیمه،چارک،سه قدی : ابعاد مختلف آجر