آجر شاموتی کارخانه دیرگداز اراک

آجر شاموتي يکي از انواع آجر نسوز است که از اکسيد سيليسيوم (SiO2) و اکسيد آلومينيوم (Al2O3) ساخته مي‌شود. اين آجر داراي کاربردهاي گسترده‌اي است و انواع مختلفي از آن وجود دارد. آجر هاي شاموتي عمدتا" شامل اکسيدهاي 2Sio و Al2O3 و مي باشند . ميزان Sio بين 50% و 85 % و ميزان Al2O3 بين 10% تا 45% است . اين آجر ها بر طبق ميزان Al2o3 طبقه بندي مذکور اين آجر ها بر اساس روش شكل دهي و خواص آنها نيز تقسيم مي گردند . (جدول 4 و 5 ). آجر هاي شاموتي داراي تا حدود 3 درصد Fe 2O(نوع کم آهن آن زير يك در صدFe2O ).تا حدود 3 درصد TiO2 زير يك در صد CaO + MgO و زير 5/3 در صد Na2 O +K2 O (مقدار K2 O عموما" از Na2O بيشتر است ) مي باشند . نوع کم قليايي آنها حاوي 5/0 در صد اکسيد هاي قليايي مي باشند . آجر هاي شا موتي از رس هاي پلاستيك دير گداز و شا مو تهاي که از رس هاي پخته شده تشكيل شده توليد مي شوند .

طبقه بندي بر اساس فر آيند تو ليد و ساخت :

P = پرس پلاستيک (روش شکل دهي )

H= پرس نيمه خشک (روش شکل دهي )

T = پرس خشک (روش شکل دهي)

گروه کا ئو لن شبکه کريستالي دو لايه اي دارد . مينرال هاي گروه مونت موري لو نيت و ايليت شبکه کريستالي سه لايه اي دارد که هر دو فر مول 4H2O و4 SiO2 و Al2O3 دارند . گر چه آنها به وسيله وجود يون هاي مختلفي در درون شبکه کريستالي از هم تفکيک مي گردند . مينرال هاي ديگر نظير پيريت ، کليست، يا سيدريت مي توانند علاوه بر کوارتز در رس ها وجود داشته باشند و در بعضي حا لات اجزا کربني نيز در آنها وجود پلاستي سيته رس ها حين اختلاط با آب و قابليت شكل دادن به آنها مهم ترين خاصيت رس ها در تکنو لو ژي ساخت آجر هاي شاموتي است . پلاستي سيته بر اساس ايجاد لايه نازکي از مايع بر روي ذرات رس حاصل مي شود . اين مايع اتصال بين ذرات رس را سست مي کند و به اين تر تيب رس قادر است تحت فشار شکل گيرد . مينرال هاي کائو لن آب کريستالي خود را در دماي C600-500 از دست مي دهد و يك فاز واسط تحت عنوان متا کا ئو لن با نظم کم دانه تشكيل مي شود . در دماي C925شبکه کا ئو لن کا ملا" فرو مي ريزد . در دماي C 950واکنش 3AL2O و2SiO براي تشكيل مولايت شروع مي شود . در بالاي C 1100فقط مويلايت ، کريستو باليت و فاز مذاب وجود دارد . رس ها در طول خشک شدن و پخت انقباض بسيار شديدي پيدا مي کنند که براي پخت آجر هاي شاموتي با دقت ابعادي مناسب و پايدار از نظر حجم . پيش از پخت بخشي از رس ضرورت پيدا مي کند به عبارت ديگر بايد شاموت تشكيل شود . شاموت ها در کوره هاي قائم (Shaft kiln ) . کوره هاي گرد (Round kiln ) . کوره هاي تونلي و کوره هاي دوار در دماي C 1200تا 1500پخته مي شوند .

ساخت آجرهاي شاموتي با خرد کردن و دانه بندي شاموت شروع مي شود . سپس با يك رس مخلوط مي شود و به آن آب افزوده مي شود و قابليت شكل گيري پيدا مي کند . ميزان رس و آب افزوده شده متفاوت است و به شكل دهي بستگي دارد که در زير تشريح شده است :

بسته به ميزان رس و آب . پروسه هاي خشک کردن ويژه اي مورد نياز هستند . فرآيند پخت معمولا" در کوره هاي تونلي در محدوده دمايي بين C1250و1500 انجام مي شود . شکل هاي ويژه معمولا" در کوره هاي جداگانه پخت مي شوند . آجرهاي پخته شده بسته به روش شکل دهي نوسانات مشخصي در ابعادشان دارند و باد کردگي و تاب برداشتگي پيدا مي کنند . اين عيوب با کم شدن مقدار رس کمتر خواهد شد .از آن جايي که بعد از پخت در آجر هاي شا موتي فاز مولايت ، کريستو باليت ، و فاز شيشه اي به وجود مي آيد ، اين فازها تعيين کننده خواص آجرهاي شاموتي مي باشند . ترکيب مينرالي بعد از پخت هنوز حالت تعادلي فازي را به دست نياورده است . حالت تعادلي فقط در طول کار کرد آجر شاموتي در مقابل حرارت ايجاد مي گردد .